Protestantse Gemeente Oostzaan

Wanneer mensen de Grote Kerk instappen, valt me het vaak op dat er iets van stilte onstaat, met daarin ontzag en eerbied. De ruimte lijkt dat op te roepen. Ruim een jaar geleden kwam er iemand die verantwoordelijk was voor de Rijksmonumenten in Noord-Holland. Hij was gepromoveerd op de architectuur van Protestantse Kerkgebouwen na de Reformatie. Hij had ontdekt dat die gebouwen gebouwd waren volgens de Gulden Snede. En onlangs is duidelijk geworden dat ook onze Grote Kerk volgens die verhoudingen gebouwd is.

De Gulden Snede – de wiskundige verhouding van ongeveer 1:1,618 – is al eeuwenlang een symbool van schoonheid, harmonie en goddelijke perfectie. In de Grote Kerk van Oostzaan is deze verhouding bewust toegepast, met de sneden gericht op de preekstoel en het doopvont. Dit heeft een diepere, spirituele betekenis die verder gaat dan alleen architectuur.

De Gulden Snede wordt vaak gezien als een weerspiegeling van Gods scheppende orde. In de kerk benadrukt deze verhouding dat de ruimte niet toevallig is, maar doordacht en heilig. Het blijkt dat die verhouding balans en rust brengt, wat de spirituele ervaring van gelovigen versterkt. Er wordt wel gesproken over 'thin places', die fungeren als een brug tussen het aardse en het hemelse. 

Het bijzondere van onze Grote Kerk is, dat de preekstoel en het doopvont het orientatiepunt van deze symboliek vormen. De preekstoel, waar het Woord van God wordt verkondigd, staat in de Gulden Snede als teken dat deze boodschap niet alleen menselijk is, maar goddelijk geïnspireerd. Christus, als het Woord (Johannes 1:1), wordt hier zichtbaar als het centrum van schepping en openbaring. Daarbij zorgt de Gulden Snede voor een optimale akoestiek, waardoor de boodschap letterlijk en figuurlijk resoneert in de aanwezigen.

Het doopvont symboliseert nieuw leven en wedergeboorte (Romeinen 6:4). Het is het werk van de Heilige Geest. In de Gulden Snede geplaatst, benadrukt het doopvont dat de doop geen louter ritueel is, maar een cosmisch moment waarin de mens deel wordt van Gods nieuwe schepping.

Het punt waar de Gulden Sneden samenkomen, kan worden gezien als een heilige drie-eenheid: de preekstoel (Woord), het doopvont (Geest) en de Gulden Snede zelf (Vader als Schepper). Zo nodigt deze ruimte ons uit tot stilte, gebed en reflectie, en kan ervaren worden als een poort naar het hemelse.

Kortom: de Grote Kerk is niet alleen een gebouw, maar verbindt ons door het gebruik van de Gulden Snede met Gods schepping. De Gulden Snede nodigt ons uit om die verbinding te herkennen, te ervaren en te vieren.

Ds. Sjaak Visser