Protestantse Kerk in Nederland
Protestantse Gemeente Oostzaan - vanaf 5 juli weer kerkdiensten in de Grote Kerk!
 
 
01 februari 2020 - De Preekstoel

01 februari 2020 - De Preekstoel

Voor de meeste protestanten en zeker de meeste protestante predikanten is de preek het hoogtepunt van de hele kerkdienst. Velen komen naar de protestantse kerk voor de preek. Dat legt een enorme druk op de preek en meestal valt het dan ook tegen. Zoals de theoloog Miskotte schreef: de preek is een waagstuk. En zoals Paul Oskamp in zijn boekje over de stukjes en beetje bij de kerkdienst schrijft: [een preek]: “het moet te denken geven en troosten; het gaat om uitleg van de bijbel en om persoonlijk appel; mensen willen het vertrouwde horen, en nieuwe dingen. En dan moet het, beïnvloed als wij zijn door de televisie, ook nog kort en krachtig, sprankelend, persoonlijk, dialogisch en op onze situatie betrokken zijn. Dat moet wel haast op een teleurstelling uitlopen.” Je zou wel medelijden kunnen krijgen met al die predikanten voor wie het proces van een preek-schrijven de hele week en met name de zaterdag (avond) voelbaar kleurt. Eigenlijk kan niemand “goed” preken. Als er al iets gebeurt in de preek, dan is het Gods Woord dat geschied en daar hebben we nou net geen invloed op

Ik moet bekennen dat ik zelf enorm ervan hou om preken te schrijven en ik meet mezelf aan, dat het resultaat er (soms of regelmatig) ook mag zijn. Dat neemt niet weg, dat een preek smaakgevoelig is en ik weet dat ik het nooit iedereen naar de zin kan maken, dat ik regelmatig gevoelens kwets of mensen op de tenen trap, de Schrift geweld aandoe, in platitudes verval of het juist zoek in de abstractie voor de “veiligheid”. En toch: ik vind preken geweldig. Het is een ambacht, een vak, maar ook een kunstwerk waar alle taken van een predikant samen komen.
Maar uiteindelijk is het doel van de preek om niet het woord van de predikant te laten klinken, maar het Woord van God. En zoals gezegd, daar hebben we nou net geen invloed op. We kunnen het wel faciliteren, denk ik. Dat probeer ik tenminste wanneer ik een preek schrijf en hou. Maar ook de luisteraar heeft daarin een taak. De oren gespitst houden om dat Woord van de Eeuwige onder, tussen of voorbij de monoloog van de predikant te horen. Soms is het maar een zin of een woord. Of juist een woord dat ontbreekt. Een beeld dat opgeroepen woord of een gevoel dat we net niet kunnen vatten.

Maar ook (en nu preek ik tegen mezelf): de preek is niet het hoogtepunt van de dienst! Het is (slechts) onderdeel ervan. In de vroege kerk bestond DE PREEK niet echt, maar was het met name commentaar op de schriftlezing. Dat commentaar werd zittend gegeven door de bisschop die bij het altaar zat, in navolging van Jezus die ook zittend in de synagoge de Schrift uitlegt (Luc 4:20). Later werd, met name vanwege de akoestiek, een preekstoel gebruikt en die kwam onder invloed van bepaalde klooster-orders centraal in de kerk te staan. Ergens las ik dat de preekstoel ook wel als symbool kan worden verstaan van Jezus’ preek op de berg: de Bergrede, een rede over vrede, als symbool voor de preek. Ook in de reformatie was de preek van groot belang en was de preekstoel het centrale punt in de kerk. De laatste tijd komen Woord en Sacrament weer dichter bij elkaar en worden in nieuwere gebouwen geen enorme preekstoelen meer neergezet.

De discussie in Oostzaan of je wel of niet op de preekstoel moet gaan preken is bekend. In het begin vond ik het maar niks om beneden te blijven, ik ben al zo klein van stuk, dacht ik. Maar op de preekstoel staan voelt in Oostzaan toch ook een beetje raar. Uiteindelijk wissel ik het maar af en ga met name als de kerk goed gevuld zit op de preekstoel staan. Maar de symboliek van de preek in navolging van de Bergrede, die spreekt me wel aan, en mensen die het niet zo mooi vinden als de predikant op de preekstoel staat kunnen misschien de volgende keer maar aan die symboliek denken. En anderzijds, als je het niks vindt, wanneer de predikant beneden blijft, ook dat heeft een traditie in de oudere kerk en roept het beeld op van Jezus die in de synagoge de Schrift uitlegt.

Ds. Carola Dahmen

terug
 
 
 
 

Kerkdienst:
datum en tijdstip 27-09-2020 om 10.00 uur

Voorganger:
Mevrouw Anita Winter
meer details

 
Digitale Kerkdienst
20-09-2020

Ds. Carola Dahmen.
 
 
24e Nieuwsbrief
PG Oostzaan

  
        25 september 2020
 
 
Kerkbuurten

  
   September 2020
 
 
Facebook / YouTube


 
 
Rock Solid
 
Rock Solid Friends
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.